De gondel, de gondelier en de serenade

Een boot die expres scheef is

Een Venetiaanse gondel is zo'n elf meter lang en ruim een meter veertig breed, en hij is asymmetrisch gebouwd: de ene kant is ruim twintig centimeter breder dan de andere. Dat compenseert dat de gondelier achterop staat en maar aan één kant roeit. Zo vaart de boot rechtdoor in plaats van in rondjes. Daarom is het ook zo belangrijk hoe de passagiers zitten, en daarom verdeelt de gondelier de plaatsen op gewicht.

Een gondel wordt gebouwd uit zo'n 280 onderdelen en acht verschillende houtsoorten, van eiken en lariks tot kersen en noten. De werven waar dat gebeurt heten squeri. De bekendste, de Squero di San Trovaso in Dorsoduro, ligt aan een klein kanaal en kun je vanaf de kade aan de overkant goed bekijken.

Wat de ferro op de boeg vertelt

Het getande metalen stuk voorop de gondel heet de ferro, en het is meer dan versiering. De zes tanden naar voren staan voor de zes stadsdelen van Venetië, de sestieri. De ene tand naar achteren staat voor de Giudecca. De boog bovenaan doet denken aan de muts van de doge, en de S-vorm van het hele stuk aan de loop van het Canal Grande. Bovendien vormt de ferro een tegenwicht voor de gondelier achterop.

Waarom alle gondels zwart zijn

Vroeger waren gondels kleurrijk, beschilderd en versierd, en rijke families probeerden elkaar met hun boten te overtreffen. De Republiek Venetië maakte daar met weeldewetten een eind aan. Sindsdien zijn gondels zwart, en kleur zie je alleen nog binnenin, op de kussens en aan het goudkleurige beslag.

Hoe je gondelier wordt

In Venetië is er maar een beperkt aantal vergunningen, zo'n 400, en lang werden die bijna uitsluitend binnen families doorgegeven. Wie nu gondelier wil worden, heeft een lange opleiding en een examen voor de boeg. Een gondelier van de privétocht buiten de gebaande paden noemt in het aanbod meer dan 400 uur om kanalen, kunst, geschiedenis en talen te leren. In 2010 kreeg met Giorgia Boscolo voor het eerst een vrouw de volledige vergunning.

Zingt de gondelier?

Meestal niet, en dat is geen gemis. Het zingende cliché komt uit films en reclame; gondeliers in Venetië roeien. Wil je zang, boek dan een serenade: daarbij vaart een gondel met zanger en muzikanten voorop en volgen meerdere gondels met gasten. Dat is een apart product, en geen van de zes tochten op onze vergelijkingspagina heeft het erbij. Bij onze keuze, de gedeelde tocht op het Canal Grande, staat zelfs uitdrukkelijk dat de gondelier geen commentaar geeft. De verhalen komen daar uit de app.

Het gestreepte shirt

Gestreept bovenstuk, donkere broek, 's zomers de strohoed met lint: de kleding is meer dan folklore, ze hoort bij de traditie van het vak. Zie je in Venetië een gondel met een gondelier in gewone kleren, dan is dat meestal een traghetto of een gondelier op weg naar zijn werk.

Onze aanbeveling

Wil je de gondel begrijpen voordat je instapt, neem dan een van de tochten van Venice Tours met gondelgalerie. Daar staan een echte gondel, een riem, een dwarsdoorsnede en een nagebouwde felze. En wil je naar een gondelier luisteren, vaar dan privé. Wat er privé nog meer anders is, lees je in een aparte gids.